Kış Lastiği Nedir? Kış Lastiği ne işe yarar?

Kış lastiği, isminden de anlaşılacağı üzere zorlu kış şartları için üretilmiş, binek araçlar, yük araçları ve diğer araç türleri tarafından kış mevsiminde kullanılması gereken bir lastik türüdür. “Kar lastiği” olarak da adlandırılmaktadır. Türkiye gibi 4 mevsimin etkili olarak yaşandığı ülkelerde otomobil ve diğer taşıt türlerinin mevsimlere göre araç lastiği kullanması yol, sürüş ve trafik güvenliği açısından çok fazla önem taşımaktadır. Otomobil veya diğer taşıtlarda kullanılan yaz lastikleri, yaz mevsiminde gösterdiği yol tutuş performansını kış aylarında gösteremez. Bu da kış lastiklerinin neden tercih edilmesi gerektiği konusunda araç sürücülerini aydınlatmaktadır. Dilerseniz kış lastiği kullanımının neden bu kadar önemli olduğunu fren mesafesi örneği ile de açıklayalım;

“Karlı bir yolda 50 km hızla giden bir taşıtın yaz lastikleri ile fren mesafesi 44 metre iken, yine 50 km hızla giden ve kış lastiği kullanan bir aracın fren mesafesi ise 35 metredir. Aradaki fark neredeyse 2 otomobil boyuna denk gelmektedir. Buz tutmuş bir yolda 30 km hızla giden ve yaz lastiği kullanan bir aracın fren mesafesi 70 metre iken, yine buz tutmuş bir yolda 30 km hızla giden ve kış lastiği kullanan bir aracın fren mesafesi ise 57 metredir.”

Yukarıdaki örnekten de anlaşılacağı üzere 7 derecenin altındaki hava sıcaklıklarında kış lastiği kullanmak son derece önemlidir. Bu sebepten dolayı Bridgestone, Michelin, Lassa, Pirelli vb. lastik üreticileri, kış mevsiminin sert şartlarına uyum gösterecek ve yol tutuş performansı üst düzey olan kış lastiklerini üretirler.

Neden Kış Lastiği kullanmalıyız?

Eğer kış mevsiminde araç kullanıyorsanız hava şartlarından dolayı yolların ne kadar tehlikeli olduğunu az çok biliyorsunuzdur. Viyadük ve köprülerin daha hızlı donması, virajların daha tehlikeli hale gelmesi tehlikeli yol şartları arasında başı çekmektedir. Kar ve yağmur gibi yağışlardan dolayı meydana gelen kaygan zemin, gizli buzlanma gibi unsurlar aracınızın yol tutuşunu minimum seviyeye indirmektedir. İşte bu noktada kış mevsiminde kullandığınız araç lastiğinin önemi ortaya çıkar. Bu ağır yol şartları için üretilmiş kış lastiği, yapısı ve özellikleri bakımından diğer mevsim lastiklerine göre farklılık gösterir. Peki nedir bu özellikler?

Kış lastiğinin özellikleri

  • Sırt Kauçuğu: Kış şartlarında ve düşük hava sıcaklıklarında yaz lastikleri veya 4 mevsim adı verilen lastikler yapılarından dolayı çabuk sertleştikleri için aracınızın çekiş gücünü büyük ölçüde etkiler. Ancak kış lastiği, üretiminde kullanılan sırt kauçuğu içeriğindeki bileşimler ve materyaller sayesinde daha esnek bir yapıya sahip olduğu için çekiş gücü bakımından diğer lastiklerden çok daha iyi performans vermektedir.
  • Diş Derinliği: Kış lastiklerinin diş derinliği diğer mevsim lastiklerine göre daha derin bir yapıya sahiptir. Bu özelliği sayesinde ıslak, karlı ve çamurlu zeminlerde yol tutuş kabiliyeti üst düzeydedir.
  • Desen: Kış lastiklerinin kendine has desen yapıları vardır. Bu sırt desenler karlı ve çamurlu zeminlerde dişlerin arasında biriken kar, yağmur ve çamur birikintilerinin daha kolay dışarı atılmasını sağlamaktadır.
  • Keskin Uçlar: Kış lastiklerini yakından incelerseniz lastik üzerinde çok fazla girinti-çıkıntı ve keskin uç olduğunu göreceksiniz. Bu girinti-çıkıntılar ve keskin uçlar özellikle buzlu ve çamurlu zeminlerde yaz lastiklerine oranla daha iyi yol tutuş ve yüksek güvenlik sağlıyor.

Bu özelliklerden de anlayacağınız üzere kış lastiği kullanımının önemi yadsınamaz derecede fazladır. Yük ve yolcu taşımacılığı yapanlar dışındaki hususi araçlar da gerek lastik kullanımı bakımından gerekse diğer araç özellikleri bakımından mutlaka kış şartlarına uyumlu hale getirilmelidir. Unutmamak gerekir ki can ve mal güvenliği için gerekli önlemler trafiğe çıkmadan önce mutlaka alınmalıdır.

Kış Lastiği kullanmanın sağladığı faydalar

Yukarıda kış lastiğinin özelliklerinden ayrıntılı bir şekilde bahsetmiştik. Şimdi ise bu lastikleri kullanmanın bize ne gibi faydaları olabilir? Biraz da bu faydalardan bahsedelim.

  1. Trafik kazalarının en yüksek olduğu dönem kış mevsimidir. Bu dönemde kullanacağınız kış şartlarına uygun lastikler yola tutunma özellikleri ve fren mesafelerinin kısalığı sebebi ile kaza riskinizi yarı yarıya azaltacaktır.
  2. Standart lastik kullanımlarında araçlar yola tam olarak tutunamadıkları için zorlanmakta ve daha fazla güç harcamaktadırlar. Bu ise daha fazla yakıt tüketimine yol açmaktadır. Bunun önüne geçmek için mevsime uygun lastik kullanmak yeterli olacaktır.
  3. Trafik yönetmeliği gereği kış lastiği kullanılması gereken dönemde standart lastik kullanmak trafik cezasına sebebiyet vermektedir. Yine mevsime uygun lastik kullanarak ceza almaktan kurtulabilirsiniz.
  4. Trafiğe çıkmadan önce lastiklerinizin uygun ve güvenli olduğunu bilmeniz sizi psikolojik açıdan da rahatlatacaktır. Unutmayın trafikte psikolojik olarak iyi durumda olmak size fayda sağlar.

Kış Lastiği nasıl kullanılmalı ve kullanırken nelere dikkat edilmeli?

  • Aracınıza kış lastiği takmak için illa ki kar yağmasını beklemenize gerek yoktur. Havalar soğumaya başlayıp termometreler 7 derecenin altını gösterdiğinde kış mevsimi için uygun olan lastiklerin kullanım zamanı gelmiş demektir.
  • Aracınızda kışa uygun lastikler olmasına rağmen her zaman kar zincirleri de bulundurmak trafik yönetmeliğince zorunludur. Zorunlu olmasa bile güvenliğiniz için kar zincirlerini aracınızda bulundurmak sizin adınıza iyi olacaktır.
  • Kullandığınız lastiklerin diş derinliğine mutlaka dikkat etmelisiniz. 4 mm’nin altındaki lastikler son derece tehlikeli durumlara sebep olabilir.
  • Lastiklere kesinlikle standart şekilde hava basılmalıdır. Lastiğin yola yayılması için lastiğin havası indirilmemelidir. Bunun faydası olmayacağı gibi hayati derecede zararları olabilmektedir.
  • Aracınızda kış mevsimi şartlarına uygun lastik takılı olsa da karlı zeminlerde hızlı kalkış yapılmamasına özen gösterilmelidir. Aracınız yavaş yavaş hızlanacak şekilde kalkış yapmalıdır.

Tüm bu detayların haricinde hem yaz lastiği olsun hem de kış lastiği olsun araç lastiklerinizin ömrü tamamen sizin kullanımınıza bağlıdır. Lastiklere doğru hava basıncı uygulamamak ve standartlara uymayan lastik ayarları yapmak lastiğin ömrünü azaltmaktadır. Bu konuda ünlü lastik markası Bridgestone şöyle bir uyarıda bulunmaktadır:

“ Tekerlek ayarı olarak da bilinen lastik ayarı, aracın direksiyon ve süspansiyon parçalarının ayarlanması anlamına gelir. Lastiklerin kendi ayarları değildir. Düzgün bir ayar, lastiklerin açılarının ve yol ile temaslarının, kamber, kaster ve toe gibi parametrelerde araç üreticisinin belirlediği standartlara uygun şekilde ayarlanması ile olur. Lastik ayarlarının gereken şekilde yapılmaması, lastiklerinizin düzensiz bir şekilde veya zamanından önce aşınmasına sebep olabilir. Lastiklerinizde bu sebeple ortaya çıkabilecek eşit olmayan aşınma durumları meydana gelir.

  • Testere şeklinde aşınma: Bu, sırt bloklarının bir tarafı diğerinden daha hızlı aşındığında ortaya çıkan bir durum olup elinizi sırt bloklarının üstünde gezdirdiğinizde bunu hissedersiniz. Testere dişli aşınmanın ortaya çıkma sebebi aşırı pozitif veya negatif toe’dir.
  • Tüylenme şeklinde aşınma: Araç lastiğinizin dişleri farklı seviyelerde aşınmış ise, yani bir tarafı hafif, diğer tarafı daha keskin aşınmış ise lastiklerde hafif bir tüylenme meydana gelir. Toe ve Kaster gibi ayarların yanlış yapılmasının sonucu ortaya çıkmaktadır.
  • Tek taraflı omuz aşınması: Bu şekildeki lastik aşınması lastik omzunun içinin veya dışının lastiğin dişlerinden daha fazla aşınması ile meydana gelir. Diğer adı Kamber aşınmasıdır. Aşırı pozitif veya negatif kamber sebebi ile oluşan aşınma türüdür.

Aracınızın lastik basınçlarını düzenli olarak kontrol eder ve hava basıncı konusunda standart ölçüleri aşmazsanız lastik kullanımınızı fazla uzatabilirsiniz. Bütün her şeyi standart şekilde yapıyorsanız ve hala olağanüstü aşınma durumu söz konusu ise durumu bir teknisyenle paylaşmanız sizin yararınıza olacaktır.

Kış Lastiği ne zaman kullanılmalı?

Zorunlu kış lastiği kullanımı için tarihler  “1 Aralık-1 Nisan” arası olarak belirlenmiştir. Ve bu tarihler aralığında kış lastiği kullanmayan araçlara ve sürücülerine ağır trafik cezaları verilmektedir. Özellikle okul servis araçları ve diğer toplu taşıma araçları gibi can güvenliğinin had safhada olması gereken araçlar daha dikkatli kontrol edilmekte ve Okul Servis Araçları Yönetmeliğine uyup uymadığı da özellikle kontrol edilmektedir. Bu zorunlu uygulamanın temel amacı kış aylarında artan trafik kazalarını minimum düzeye indirmektir.

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından yapılan bildirimde kış lastiği kullanım şartlarına 81 vilayette de aynı şekilde uyulmak zorunda olduğu belirtilmiş ve 1 Aralık – 1 Nisan olan yasal tarih aralığının valiliklerce gerekli görüldüğü durumlarda 1 ay uzatılabileceği şeklinde de açıklama yapılmıştır.

Bu bildirim “Araçların Yüklenmesine İlişkin Ölçü ve Usuller İle Tartı ve Boyut Ölçüm Toleransları Hakkında Yönetmelik' 08.11.2012 tarih ve 28461 sayı Resmi Gazetede yayımlanmış bulunmaktadır. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı'nın 27.11.2012 tarih ve 2012/KDGM- 07/Denetim sayılı genelgesiyle 'Ülkemizde tescil edilmiş olsun veya olmasın şehirlerarası karayollarında seyreden tüm kamyon, çekici, tanker, otobüs, minibüs ve kamyonet türü araçlar ile Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca A türü yetki belgelerine kayıtlı otomobillerde her yılın 1 Aralık ile takip eden yılın 1 Nisan tarihleri arasında kalan dört aylık dönemde kış lastiği kullanılması zorunludur.” şeklindedir.

Kış lastiği kullanımı hakkında 2017 yılında ise Resmi Gazete tarafından yayınlanan tebliğ ise şu şekildedir;

KIŞ LASTİĞİ KULLANMA ZORUNLULUĞU İLE İLGİLİ

USUL VE ESASLAR HAKKINDA TEBLİĞ

BİRİNCİ BÖLÜM

 

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, yolcu ve eşya taşımalarında kullanılan araçların kış lastiği kullanma zorunluluğuna ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ; eşya ve yolcu taşımak amacıyla ülkemiz karayollarında seyreden ve Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından tescil edilmiş olan motorlu araçlar ile yabancı plakalı araçların kış lastiği kullanma zorunluluğuna ilişkin usul ve esasları kapsar.

(2) Bu Tebliğ;

a) Lastik tekerlekli traktörleri,

b) İki ve üç tekerlekli taşıtlarla yapılan taşımaları,

c) Römork ve yarı römorkları,

ç) Türk Silahlı Kuvvetlerine ait taşıtlarla ve bunların römorklarıyla yapılan taşımaları,

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 65/A maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Tebliğde yer alan;

a) Kanun: 2918 sayılı Kanunu,

b) Bakanlık: Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığını,

c) Kış lastiği: 7 ºC’nin altındaki sıcaklıklarda yol tutuşunu artırmak amacıyla bileşimi özel olarak belirlenmiş ve sırt yüzeyinde özel olarak tasarlanmış desenleri bulunan lastiği,

ç) İşleten: Denetlenen araç 11/6/2009 tarihli ve 27255 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamında bir yetki belgesine kayıtlı ise yetki belgesi sahibini; kayıtlı değil ise, araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişiyi (ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse de işleten sayılır.), ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Usul ve Esaslar

Kış lastiği zorunluluğu

MADDE 5 – (1) Ülkemizde tescil edilmiş olsun veya olmasın, şehirlerarası karayollarında yolcu ve eşya taşımalarında kullanılan taşıtlarda her yılın 1 Aralık ile takip eden yılın 1 Nisan tarihleri arasında kalan dört aylık dönemde kış lastiği kullanılması zorunludur.

(2) İl sınırları içerisinde, kış lastiği uygulaması yapılıp yapılmayacağı ortalama yerel sıcaklıklar dikkate alınarak ilgili valiliklerce belirlenir ve gerekli duyurular yapılır.

(3) Valilikler, kış lastiği uygulamasını, Bakanlıkça belirlenen tarih aralığındaki sürenin öncesinde ve/veya sonrasında 1’er ay arttırabilir.

Kullanım şartları

MADDE 6 – (1) Kamyon, çekici, tanker ve otobüs türü araçların tahrikli dingilleri üzerindeki tüm lastiklerinin; kamyonet, minibüs ve otomobillerin tüm lastiklerinin; ayrıca seyir esnasında değiştirilmek zorunda kalınan lastiklerin yerine takılacak lastiklerin kış lastiği olması zorunludur.

(2) Sadece buzlu zeminlerde kullanılabilen çivili lastikler, kış lastiği yerine geçer.

(3) Araçta patinaj zinciri bulunması veya kullanılması kış lastiği zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.

(4) Kamyon, çekici, tanker ve otobüslerde kış lastiği diş derinliği 4 mm’den, kamyonet, minibüs ve otomobil türü araçlarda kış lastiği diş derinliği 1,6 mm’den az olamaz. Diş derinliği lastik sırtının ortasına en yakın dişlerden ölçülür.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Denetim ve İdari Müeyyide

Denetimlerde uygulanacak usul ve esaslar

MADDE 7 – (1) Kış lastiğinin zorunlu olduğu süre içerisinde;

a) Kış lastiklerinin yanaklarında (M+S) işareti veya (M+S) işareti ile birlikte kar tanesi (snowflake)  işareti veya sadece kar tanesi (snowflake)  işareti aranır.

b) Yapılan denetimlerde aynı dingil üzerinde içte yer alan lastiklerde (M+S) işaretinin okunamaması halinde sırt deseninin Ek-1’de yer alan kış lastiği örnek sırt desenlerine uygunluğu kontrol edilir.

c) Lastiklerin kaplama yapılarak kullanılması halinde lastik omuzlarında (M+S) işareti olsa dahi, lastik diş derinliğinin ve sırt deseninin kış lastiğine uygun olması zorunludur.

Denetime ilişkin hususlar

MADDE 8 – (1) Yapılan denetimlerde;

a) Kış lastiği kullanması zorunlu olduğu halde kullanmayan işletenler için, Kanunun 65/A maddesinde belirlenen para cezası uygulanır.

b) Kış lastiği bulunmayan araçların lastiklerini uygun hale getirebilecekleri en yakın yerleşim birimine kadar gitmelerine denetimle görevli olanlar tarafından izin verilir.

c) Trafik idari para cezası karar tutanağının tebliği işletene yapılacağından, lastiklerini uygun hale getirebilecekleri en yakın yerleşim birimine kadar gitmelerini teminen araç sürücüsüne güzergâh ve yerleşim yeri bilgilerini de içeren Ek-2’deki İzin Belgesi verilir. Ayrıca, izin verilen yerleşim yerinin adı trafik idari para cezası karar tutanağı üzerinde de belirtilir.

ç) İdari para cezası tatbik edilen tüm araçlar için kanıtlayıcı belge olarak ruhsat ve ehliyet fotokopisi ile mümkünse fotoğraf temin edilir.

Tutanak düzenleme yetkisi

MADDE 9 – (1) Bu Tebliğ hükümleri çerçevesinde araçları denetlemeye Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının yetkilendirdiği Bakanlık personeli ile Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığının sınır kapılarındaki birimleri ve belediyelerin denetim birimleri yetkilidir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Son Hükümler

Yürürlük

MADDE 10 – (1) Bu Tebliğ 1/12/2017 tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 11 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı yürütür.

Bu yasal zorunluluk uygulaması diğer şehirleri de kapsayacak şekilde ortalama bir tarih olarak belirlenmiştir ancak kış şartları bazı şehirlerimizde 1 Aralık’tan çok daha önce de kendini gösterebilmektedir. Çünkü coğrafi konumları gereği ülkemizde batı ve doğu şehirlerinde kış şartları aynı şekilde yaşanmamaktadır. Örneğin doğudaki şehirlerde kar yağışı Ekim ve Kasım aylarında dahi rahatlıkla görülebilmektedir. Bu yağışlara bağlı olarak kış lastiği kullanımı için yasal süreyi beklemenin bir manası yoktur. İlk kar yağışından veya yollarda görünen ilk buzlanmadan itibaren can ve mal güvenliği açısından kış lastiği kullanmanın gerekli olduğu aşikardır.

Kış lastiği takmamanın cezası nedir?

Zorunlu kış lastiği uygulamasının yürürlükte olduğu tarihlerde Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kış lastiği takmama cezası 1 Ocak 2019 tarihi itibari ile 885 TL olarak belirlenmiş olup araç denetimleri ise Bakanlığın yetkilendirdiği personelin yanı sıra Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Ticaret Bakanlığının sınır kapılarındaki birimleri ve belediyelerin denetim birimleri tarafından yapılacak.

Kış Lastiği Fiyatları ne kadar?

Kış lastiklerinin fiyatları üretici firma ve markaya göre değişiklik gösterebilmektedir. Örneğin Michelin markasının kış lastikleri ile Debica markasının kış lastiği fiyatı farklılık gösterebilmektedir. Lastik markalarının ürettikleri kış lastikleri için ortalama fiyatları şu şekildedir;

Marka: Michelin  / Lastik Türü: Kış Lastiği / Fiyat Aralığı: 235 TL – 2496 TL

Marka: Bridgestone / Lastik Türü: Kış Lastiği / Fiyat Aralığı: 255 TL -  1291 TL

Marka: Lassa / Lastik Türü: Kış Lastiği / Fiyat Aralığı: 207 TL – 1011 TL

Marka: Continental / Lastik Türü: Kış Lastiği / Fiyat Aralığı: 221 TL – 759 TL

Marka: Goodyear / Lastik Türü: Kış Lastiği / Fiyat Aralığı: 198 TL – 1659 TL

Marka: Pirelli / Lastik Türü: Kış Lastiği / Fiyat Aralığı: 246 TL – 3386 TL

Marka: Petlas / Lastik Türü: Kış Lastiği / Fiyat Aralığı: 175 TL – 1100 TL

Marka: Hankook / Lastik Türü: Kış Lastiği / Fiyat Aralığı: 195 TL – 1094 TL

Marka: Kumho / Lastik Türü: Kış Lastiği / Fiyat Aralığı: 540 TL – 750 TL

Marka: Debica / Lastik Türü: Kış Lastiği / Fiyat Aralığı: 199 TL – 415 TL

Marka: Kormoran / Lastik Türü: Kış Lastiği / Fiyat Aralığı: 172 TL – 574 TL

Marka: Dunlop / Lastik Türü: Kış Lastiği / Fiyat Aralığı: 232 TL – 370 TL

** Fiyatlar lastik ebatlarına ve yıl içerisinde lastik üreticilerinin belirlediği fiyat baremlerine göre değişiklik gösterebilmektedir.

Kaynakça:

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/04/20170401-14.htm

https://www.bridgestone.com.tr/kis-lastikleri

https://www.michelin.com.tr/auto/ipuclari-ve-oneriler/otomobil-icin-oneriler/otomobil-lastiklerimi-ne-zaman-degistirmeliyim

https://www.lassa.com.tr/kis-geldi-kis-lastiginiz-hazir-mi

https://www.goodyear.eu/tr_tr/consumer/learn/winter-tires.html

https://www.egm.gov.tr/kis-lastigi-uygulamasi-ve-denetimi

http://acikerisim.selcuk.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/1964/291204.pdf?sequence=1&isAllowed=y